Bijelo dugme
Wstęp
Bijelo dugme, co w języku serbsko-chorwackim oznacza „Biały guzik”, to jeden z najważniejszych zespołów rockowych w historii byłej Jugosławii. Powstał w 1974 roku w Sarajewie i działał aż do 1989 roku, zdobywając ogromną popularność nie tylko w swoim kraju, ale również w całym regionie Bałkanów. Zespół, założony przez Gorana Bregovicia, zyskał miano kultowego dzięki swojej unikalnej mieszance rocka, folku oraz elementów popowych. Ich twórczość nie tylko kształtowała scenę muzyczną Jugosławii, ale także miała istotny wpływ na kulturę młodzieżową tego okresu.
Początki zespołu
Historia Bijelo dugme rozpoczęła się w skromnych okolicznościach. Goran Bregović, który jako nastolatek uczęszczał do szkoły muzycznej, szybko został usunięty z powodu braku talentu. Jego matka postanowiła jednak kupić mu gitarę, co stało się kluczowym momentem w jego życiu. Wkrótce po tym Bregović zebrał grupę znajomych muzyków i stworzył zespół pod nazwą Jutro. Mimo początkowych trudności związanych z nagraniem płyty, zespół szybko zyskał na popularności po zmianie nazwy na Bijelo dugme i wydaniu singla „Kad bi’ bio bijelo dugme”. Singiel spotkał się z ciepłym przyjęciem ze strony słuchaczy i stanowił zapowiedź sukcesów, które miały nadejść.
Rozkwit kariery
Pod koniec lat 70. zespół Bijelo dugme osiągnął szczyt popularności dzięki współpracy z wokalistą Željko Bebekiem. Wydanie albumu „Bitanga i princeza” w 1979 roku uznano za przełomowe. Płyta ta zawierała wiele hitów, które stały się standardami muzyki rockowej w Jugosławii. W tym czasie rozwinęło się także zjawisko „dugmemanii”, które przyciągnęło rzesze fanów i sprawiło, że zespół stał się niekwestionowanym liderem na jugosłowiańskiej scenie muzycznej.
W 1980 roku zespół wydał album „Doživjeti Stotu”, który potwierdził ich status i przyniósł kolejne hity. Jednak pod koniec lat 80., wraz z pojawieniem się nowych zespołów nowofalowych oraz zmieniającymi się gustami słuchaczy, popularność Bijelo dugme zaczęła nieco spadać. W 1984 roku Żeljko Bebek opuścił zespół, a jego miejsce zajął Mladen Vojičić „Tifa”. Z tą nową formacją grupa nagrała kilka albumów, które mimo licznych trudności personalnych również odnosiły sukcesy.
Zmiany w składzie zespołu
Jednym z największych wyzwań dla Bijelo dugme były zmiany personalne. Po odejściu Bebeka zespół przeszedł przez kilka ważnych transformacji. Tifa, jako nowy wokalista, wniósł świeżość do brzmienia zespołu, jednak konflikty wewnętrzne doprowadziły do jego szybkiego zastąpienia przez Alena Islamovicia. Z Alenem grupa nagrała trzy kolejne płyty, które były inspirowane folklorem, ale zachowały rockowy charakter. Mimo licznych turbulencji, Bijelo dugme potrafiło odnaleźć się na zmieniającym się rynku muzycznym.
Rozwiązanie zespołu i dziedzictwo
W 1989 roku zespół oficjalnie ogłosił swoje rozwiązanie. Powód? Problemy zdrowotne Alena Islamovicia oraz zmiany w sytuacji politycznej na Bałkanach. Pomimo rozpadu muzyka Bijelo dugme nie straciła na znaczeniu; ich piosenki przekształciły się w klasyki i są uznawane za symbole epoki. Liczne reedycje ich albumów oraz koncerty reunijne świadczą o ich trwałym wpływie na kulturę muzyczną regionu.
Członkowie zespołu ponownie połączyli siły w 2005 roku na trasie koncertowej, która obejmowała Sarajewo, Zagrzeb i Belgrad. Koncerty te przyciągnęły dziesiątki tysięcy fanów i pokazały, jak wielkie znaczenie ma ten zespół dla wielu pokoleń słuchaczy.
Bijelo dugme a Polska
Bardzo interesującym aspektem działalności Bijelo dugme jest ich wpływ na polską scenę muzyczną. Grupa odwiedziła Polskę już w latach 70., a ich utwory takie jak „Hop-cup” czy „Selma” zdobyły uznanie polskich słuchaczy. Dla wielu Polaków Bijelo dugme stało się pomostem do odkrywania bogatej kultury muzycznej Jugosławii.
Pierwsze płyty zespołu ukazały się w Polsce dopiero po 1989 roku, jednak ich twórczość szybko znalazła swoich zwolenników. Kompilacje zawierające największe przeboje Bijelo dugme były wydawane przez różne wytwórnie i cieszyły się dużym zainteresowaniem.
Znaczenie kulturowe
Bijelo dugme to nie tylko fenomen muzyczny; to także symbol zmian społecznych i politycznych tego okresu w Jugosławii. Ich muzyka odzwierciedlała ducha czasów oraz aspiracje młodych ludzi pragnących wolności i niezależności. Zespół stał się inspiracją dla wielu artystów reprezentujących różne style muzyczne – od rocka po folk – tworząc unikalną mozaikę kulturową regionu.
Piosenki Bijelo dugme były wykonywane przez liczne zespoły oraz solistów zarówno podczas koncertów jak i w programach telewizyjnych czy radiowych. Ich utwory są nadal chętnie grane i śpiewane przez nowe pokolenia artystów oraz fanów.
Zakończenie
Bijelo dugme pozostaje jednym z najważniejszych zespołów w historii byłej Jugosławii. Ich twórczość przetrwała próbę czasu i nadal ma ogromny wpływ na kultury muzyczne krajów byłej Jugosławii oraz poza
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).